حاج ملا هادي السبزواري
20
شرح المنظومة
10 - ديوان اسرار : وى در اشعارش به « اسرار » تخلّص مىنمود . ذوق وقريحه عالي وكم نظيرش كاملا در اشعار عرفانىاش به چشم مىخورد . اين ديوان ، با تصحيحهاى گوناگون از جمله تصحيح آقاى مرتضى مدرسى چهاردهى ، بارها چاپ شده است . 11 - اللئآلى المنتظمه ، در علم منطق : اين كتاب ، طبق گفته مؤلف « 118 » پس از حكمت منظومه ، تأليف شده است . تنها يك چاپ سنگى معروف به ناصري دارد كه همراه بخش حكمت شرح منظومه ، چاپ گرديده است . اين كتاب بارها افست شده است . چاپ جديد آن در سال 1368 ه . ش توسط نگارنده وأستاذ حسنزاده آملي مد ظله همراه با تصحيح وتعليق وتحقيق به انجام رسيده است . تاكنون بر اين كتاب ، تعاليق چندى نگاشته اند از جمله « تعليقه رشيقه » مرحوم ميرزا مهدى آشتيانى است . 12 - غرر الفرائد يا بخش حكمت شرح منظومه : اين كتاب را مؤلف در عنفوان جوانى ودر طي بيست سال ( 1260 - 1240 ه . ق ) تأليف نموده است . اين كتاب داراى دو چاپ سنگى معروف به « ناصري » و « مظفرى » است . اين كتاب در زمان خود مؤلف ، كتاب درسى شد . أكثر حكما وعلماى پس از سبزوارى بر آن حواشي وشرح نوشتهاند كه بالغ بر چهل واندى مىشود ونياز به تحقيق جداگانه دارد . درباره خصوصيات اين اثر ، جداگانه وبه تفصيل سخن خواهيم گفت . 13 - حواشي بر شرح غرر الفرائد : اين حواشي همراه با متن وشرح غرر الفرائد چاپ شده است . ارزش علمي وتحقيقى اين حواشي ، به مراتب از متن غرر وشرح آن بيشتر است . در پايان نسخه خطى بسيار نفيس كتابخانه مجلس شوراى اسلامى - به شماره 1774 فهرست عربى - اتمام تأليف اين حواشي در ربيع الاوّل سال 1281 ه . ق ثبت شده است . به عبارت ديگر ، دقيقا بيست ويك سال پس از نگارش شرح غرر الفرائد ؛ تفاوت علمي متن با حواشي ، اين نكته را بخوبى تأييد مىكند . 14 - شرح نبراس يا اسرار الأساس في رموز الطاعات وإشارات العبادات : اين كتاب در سال 1317 ه . ق استنساخ ودر سال 1371 ه . ق به چاپ رسيده است . حكيم ، در اين اثر ، فروع دين ( صلاة ، طهارة ، زكاة ، حج ونكاح ) واحكام آنرا ، توجيه عرفانى وعقلي نموده است . اين كتاب به سبك شرح منظومه نگاشته شده است . يعنى نخست امّهات مطالب ، به نظم در آمده وآنگاه مؤلف به شرح مطالب پرداخته است . در صفحه 7 اين كتاب ، مؤلف ، از شرح أسماء الحسنى نام برده است . بنابراين آشكار مىشود كه اين كتاب را در أواخر عمر تأليف